Kürtaj, insanlık ve tıb tarihinin en eski uygulamalarındandır. Kürtaj, uterus (rahim) içerisindeki embriyo veya fetüsün uterus dışına çıkarılması şeklinde tanımlanmaktadır. Embriyo veya fetüs 20. Haftadan önce uterus dışına çıkarılıyor ise düşük (miscarriage) olarak tanımlanmaktadır. Düşük, doğal sebepler ya da istemli olarak ortaya çıkabilmektedir.
Kürtaj Türleri
Kürtaj, gebeliğin tıbbi olarak sonlandırılması anlamına gelmektedir. İlaçlı veya cerrahi yöntemlerle yapılabilir. İlaçlı kürtaj, doktor takibinde evde ve hamileliğin ilk haftalarında gerçekleştirilebilir. Cerrahi yöntem, eğitimli bir uzman cerrah tarafından uygulandığında güvenlidir. Ancak her cerrahi işlem gibi kanama ve enfeksiyon riski taşır. Kürtajın yasal ve tıbbi sınırlamaları bulunmaktadır.
Kürtaj Yapılan Durumlar
Kürtaj gebeliğin isteğe bağlı sonlandırılması, gebeliğin tedavi amacı ile sonlandırılması ve gebeliğin seçici olarak sonlandırılması şeklinde 3 başlık altında incelenebilmektedir. Gebeliğe dair bazı özel durumlarda; gebelik sebebi ile kadının yaşamının tehlikeye girmesi veya annenin sağlığının bozulması halinde, fetüsün ağır bir hastalığa sahip olması, engelli olarak doğacak olması gibi durumlarda, tecavüz sonucu gerçekleşen gebeliklerde kürtaj başvurulan bir yöntem olmaktadır.
Gebe kadının tedavisi amacı ile kürtaj yöntemi kullanılabilmektedir. Tedavi amacı ile başvurulan kürtaj, kadının gebeliğinin devam etmesine engel olan hastalıklar sebebi ile ya da gebeliğin kadının sağlığını tehdit ettiği farkedilen durumlarda yapılabilen bir müdahale olmaktadır.
Kürtaj Sonrası Psikoloji
Kürtaj sonrasında kadınlar farklı duygular hissedebilirler. Kişiden kişiye değişebilecek duygular arasında; bir şey hissetmeme, keder, üzüntü, kayıp hissi, suçluluk duygusu, kürtaj hakkında düşünmek istememe hali, pişmanlık, mutluluk, yeterlilik, memnuniyet, rahatlama, kendine güven gibi çeşitli olumlu ve olumsuz duygular hissedilebilir.
Kürtaj sonrasında kadınlarda utanma duygusunun gelişmesi de yaygın olarak görülmektedir. Kürtaj için klinik ararken bir taraftan da kürtaj karşıtı düşüncelerin olması ve/veya protesto edenlerin olması kadınlarda psikolojik sıkıntının görüldüğü başka bir alandır. Kürtaj için başvuran kadınların sağlık görevlilerine karşı yaşadıkları utanç da araştırmalar arasında yer almaktadır.
Kadınlar kürtaja başvurduklarını bazen ailelerine, yakınlarına ve arkadaşlarına söylemek konusunda utanç yaşayabilmektedirler ve bu sebeple saklama ihtiyacı duyabilirler. Sır saklama durumu da kadınların psikolojik sağlıkları açısından olumsuz etkiye sebep olabilmektedir. Kadınlar kürtaj sonrasında anksiyete, depresyon ve psikolojik rahatsızlıklar geliştirebilmektedirler. Kadınların yaşam geçmişlerinde psikiyatrik hastalık öyküsünün olması, kürtaj kararı verilirken kararsız kalınması, özgüven, sosyal çevre ve/veya aile desteği alınmaması uzun dönemde psikolojik rahatsızlık gelişmesi açısından yüksek riske sahiptir.
Psikolojik Ve Fiziksel Etkiler
Kürtaj sonrasında kadınlarda hem fiziksel hem de psikolojik etkiler görülebilmektedir. Fiziksel etkilere örnek olarak; kürtajın cerrahi bir müdahale olmasından dolayı iyileşme süreci kişiden kişiye değişebilir. Cerrahi müdahale sonrasında hafif ağrılar, halsiz hissetme hali, mide bulantısı gibi etkiler görülebilmektedir. Tedavi süreci amacı ile uzman tarafından ilaç verilebilir ve bu ilaçların düzenli kullanılması gerekmektedir. Operasyon sonrasında oluşabilecek enfeksiyon riskini azaltmak için iyileşme sürecinde hijyen kurallarına önem göstermek gerekmektedir. Şiddetli ağrı, ateş gibi durumlarda uzmana başvurmak önem göstermektedir.
Psikolojik etkilere örnek olarak ise; kürtaj sonrası kadında duygusal dalgalanmalar görülebilmektedir. Bu dönemde psikolojik destek almak iyileşme sürecini olumlu anlamda etkilemektedir. Her birey farklıdır ve özeldir. Herkesin deneyimi farklı olabilir, farklı hissedebilir. Sorun veya endişe gibi durumlarda doktora danışmak ve/veya psikolojik destek almak bireyi iyileşme sürecinde desteklemektedir.
Kürtaj Sonrası Kadınlara Destek
Kürtaj, kişiden kişiye göre farklı duyguların yaşanabildiği, desteğin aranabildiği zorlayıcı bir durum olabilir. Kürtaj sonrası kadınlar için destek, zorlayıcı duygusal sürecin kolaylaştırılması açısından önemlidir. Kadınların bu süreçte duygusal olarak desteklenmeleri gerekebilir. Aile üyeleri ve yakın arkadaşlar ile süreci, hissedilen duyguları paylaşmak, rahatlamak açısından yardımcı olabilir. Kürtaj sonrasında kadınların psikolojik destek için bir uzmana başvurmaları, bu süreci daha iyi yönetmelerine ve duygularını düzenleme gibi çeşitli konularda yardımcı olabilir.
KAYNAKLAR
Somut, S. (2011). Türkiye’ De Kadin, Cinsellik Ve Kürtaj. Sosyal Ve Beşeri Bilimler Dergisi, 3 (1), 1309-8012.
Aksoy, Ş. (1996). Kürtaj sadece tıbbi bir karar olabilir mi?. Türkiye Klinikleri Tıbbi Etik Dergisi, 4, 12-15.
Kaba, M., Ünlü, B. S., Bağcıoğlu, E., Ilgın, H., & Coşkun, K. Ş. (2014). İsteğe Bağlı Genelik Sonlandırmanın Kadın Ruh Sağlığı Üzerine Etkileri. Türkiye Klinikleri, 24 (1), 42-7.