Gebelik, fizyolojik gelişimsel olaylardan bir olay olmasının yanı sıra stres yaratan bir durum da olmakta ve kadında psikolojik problemlerin ortaya çıkmasına neden olabilmektedir. Doğum sonrası süreçte annelik hüznü, postpartum depresyon ve psikoz şeklinde psikolojik bozukluklar görülebilmektedir. Postpartum depresyon doğumdan sonraki ilk 1 yıl içerisinde bir zaman diliminde görülebilen ve çoğu anneyi etkileyen bir durumdur.
Postpartum Depresyon Nedir?
Postpartum depresyon, yaygınlığa sahip ruhsal bir bozukluktur. Annelik hüznü ile görülen değişiklikler, çevresel stres ve yetersiz sosyal yardım gibi durumlar karşısında yeni doğum yapmış anneleri zayıf ve çaresiz hissettirebilir. Bu durum, postpartum depresyonuna yatkınlığı artırabilir.
Postpartum Depresyon Ne Kadar Yaygındır?
Postpartum depresyonunun yaygınlığına dair yapılan araştırmalarda; yaygın görülmesine karşın annelerin çoğunun depresif duygular taşıması, etiketlenme korkusu, suçluluk duygusu gibi sebeplerle tedaviye ihtiyaç duyduklarını kabul etmedikleri gözlemlenmektedir.
Postpartum Depresyonun Belirtileri Nelerdir?
Doğum sonrasında annelerin stres, uykusuzluk, dikkatte azalma, endişe, üzüntü, yalnızlık, ağlama nöbetleri ve yorgunluk gibi durumlardan oluşan annelik hüznü yaşaması yaygındır. Bu durum birkaç gün içerisinde ya da 2 hafta gibi bir süreçte kendiliğinden geçmektedir. Bu durumlara ek olarak postpartum depresyonunda iştahsızlık, isteksizlik, aşırı endişe, sıkıntı, çevreye karşı ilgisizlik, bebekle ilgili aşırı kaygı ya da bebeğe karşı ilgisizlik gibi belirtiler görülebilmektedir. Postpartum depresyonda annelik hüznünden (lohusalık sendromu) daha yoğun duygular yaşanmaktadır.
Postpartum Depresyona Ne Sebep olur?
Literatürde postpartum depresyonu için risk faktörlerine; bebek bakımı için destek alamama, ekonomik durum, yaş, eğitim durumu, gebelik döneminde sağlık sorunu yaşama, bebeğin cinsiyetini erkek çocuk olarak istemek, plansız gebelik, geniş ailede yaşama, bebekte sağlık sorunu yaşanması örnek olarak verilmektedir. Yeni doğum yapan kadınların yaşadığı stresin yoğunluğunu etkileyen başka faktörler de bulunmaktadır. Postpartum depresyonunu etkileyen birçok faktör bulunmaktadır ve etkileyen faktörün erken farkedilmesi önemlidir.
Postpartum Depresyon Ne Kadar Sürer?
Annelik hüznünden daha yoğun duygular yaşanan postpartum depresyonu tedavi edilmezse haftalarca, aylarca ve yıllarca sürerek psikoza dönüşebilmektedir. Annelik hüznü doğum sonrası 2 haftadan uzun sürer ve belirtileri şiddetlenirse, postpartum depresyon olup olmadığı sağlık profesyonelleri tarafından değerlendirilerek anne ve bebek için olumlu sonuçlar getirebilir. Postpartum depresyon, doğumdan sonraki 2-3. Haftadan sonra başlayan, 1-2 yıla kadar uzayabilen bir olgu durumudur.
Postpartum Depresyonun Tedavisi Nedir?
Postpartum depresyonu çocuk gelişimini de olumsuz anlamda etkilemektedir. Annenin bebeği ile daha az ilgilenmesi, emzirmeyi erken bırakma gibi davranışsal durumların görülmesi olasıdır. Anne ve çocuk üzerinde ciddi sağlık sonuçları bulunması nedeni ile postpartum depresyonu açısından kadınları bilgilendirmek, sağlık hizmetlerinde psikolojik hizmetler sunmak önemlidir.
Kadınların doğum sonrası süreçlerinde hangi postpartum depresyonu risk faktörüne sahip olduğu farkedilip daha yakın takip edilerek önlenebilir veya erken dönemde müdahale edilebilir. Riskli gebelik geçiren kadınların yakından izlenmesi ve postpartum depresyonu gelişmesinin önlenmesi çalışılmalıdır. Doğum sonrası depresyonunu önleme, erken tanı, tedavi ve bakımında ebe ve hemşirelerin de önemli sorumlulukları bulunmaktadır.
Annenin postpartum dönemde bebekle iletişim kurmak, bebek için güvenli bir alan oluşturmak, bebeğe bakım vermek gibi konular hakkında annenin güçlü bir sosyal desteğe sahip olması gerekmektedir.
Erkeklerde Doğum Sonrası Depresyon Mümkün Müdür?
Depresyon sık gözlemlenen ve tüm toplumu ilgilendiren bir durumdur. Aileye yeni bir bebeğin katılması, aile yaşamı içerisinde önemli bir olaydır. Bu dönemde özellikle bebeğe bakım verme, stres, ekonomik durum gibi faktörler etkili olmaktadır. Gebelik ve doğum sonrası anne için de baba için de zorlu bir süreç olabilmektedir. Doğum sonrası süreçte babaların da depresif semptomlar yaşadığına dair çalışmalar bulunmaktadır. Doğum sonrası süreç anneyi etkilediği gibi babayı da etkilemekte ve babada da ruhsal sorunlara sebep olmaktadır. Anneler üzerinde yapılan postpartum depresyonu çalışmalarına oranla babalarla bu konuda yapılan araştırmalar daha azdır. Babalarda görülen doğum sonrası depresyonun annelerde görülmesine oranla daha yavaş ilerlediği ve doğumdan sonra bir yıllık bir süreçte oluşabileceği aktarılmıştır.
KAYNAKLAR
Tarsuslu, B., Durat, G. & Altınkaynak, S. (2020). Babalarda Postpartum Depresyon ve İlişkili Risk Faktörleri: Sistematik Derleme. Türk Psikiyatri Dergisi, 31 (4), 280-9.
Şen, N. (2020). Postpartum Psikoz Belirtilerinin Kültürel Boyutu ile Ele Alınması: Albasması İnancı. Journal of Social Sciences & Humanities, 4 (4).
