Çalma eylemi, çocukların kendisine ait olmayan bir eşyayı izinsiz olarak alma eğilimini ifade eder. Çocukluk döneminde görülen izinsiz bir eşyayı veya nesneyi çalma eylemi, hırsızlık olarak değil; çocukların bilişsel ve duygusal bir yansıması olarak kabul edilir. Çocuklarda mülkiyet kavramı, tam olarak anlaşılabilir bir husus olmadığından çocuklar gelişim sürecinde çalma eğilimleri gösterebilir. Çocuklarda hırsızlık, pek çok nedenden kaynaklanan bir alışkanlık olabilir. Kleptomani olarak adlandırılan çalma davranışı, çocukluk döneminde sıkça görülebilir. Çocuklarda bu tür davranış eğilimleri, hırsızlık yapmak amacıyla değil, kendilerine özgü bir “benmerkezci” yaklaşım sergileyerek, düşünmeden beğendikleri bir nesneyi veya oyuncağı sahiplenme eğilimine girmeleridir.
Çocuklarda Çalma Alışkanlığı Nedir?
Okul öncesi dönemde, çocukların benmerkezci (egosantrik) düşünce eğilimleri olduğundan ve henüz çalmanın sosyal ve etik boyutlarını kavramak için gerekli bilişsel olgunluğa ulaşmamış olabileceğinden, çalma davranışları sergilemeleri mümkündür.
Kleptomani olarak isimlendirilen çalma alışkanlığı, çocukların izinsiz ve tekrarlayıcı bir şekilde, kendisine ait olmayan şeyleri alması ve bu eylemi gerçekleştirirken dürtüsüne karşı koyamaması durumunu ifade eden bir ruhsal bozukluktur.
Hırsızlık amacıyla yapılmayan çalma alışkanlığı, çocukların sahiplenme duygusunun temelinde yatan iç güdüsel dürtülerin sonucu olarak ortaya çıkabilir. Özellikle 2 ila 8 yaş arasında görülen çalma alışkanlığı sonucunda çocuklar her oyuncak ile oynayabileceklerini, hoşlandıkları her nesneye sahip olabileceklerini benmerkezci bir tutumla kabul ederler. Bu tarz sahiplenme duygusu, bazen çocukların kendilerine ait olmayan bir nesneye izinsiz sahip olmak istemelerine yol açabilir.
Çocuklarda Çalma Alışkanlığı Nasıl Anlaşılır?
Çalma alışkanlığı, belirli bir yaşa kadar çalma eylemi veya davranış bozukluğu değildir. Ebeveynler, çocuğunda çalma alışkanlığı olup olmadığını belirli bir dönem veya yaşa kadar gözlemleyerek anlayabilir.
Okul öncesi ve okul çağındaki çocuklar, kişisel ve ortak mülkiyet arasındaki ayrımı tam olarak anlayamayabilir. Doğru ile yanlışı ayırt etmekte zorlanan çocuklar, duygusal veya bilişsel bir dışavurum ile çalma eğilimi gösterebilir. Yaşına uygun olmayan olgunluk seviyesindeki çocuklar, sürekli olarak alma alışkanlığı edindikleri ve sınırları anlamadıkları için alma eylemini sorunlu bulmayabilir. Eğer eve getirdikleri eşyalar denetlenmiyorsanız, bu davranış biçimi devam edebilir. Bu tür durumları anlamak için bütüncül bir perspektife ihtiyaç vardır.
Çocuklarda Çalma Alışkanlığı Neden Oluşur?
Çocuklarda hırsızlık davranışlarının temel nedenlerinden biri, ilgi ve sevgi eksikliği olabilir. Özellikle yeni doğan bir kardeşin ailedeki diğer çocuğun ilgisini dağıtması, çocuğun kendini sevilmemiş hissetmesine yol açabilir. Aynı şekilde yetiştirme yurtlarında büyüyen çocuklar veya evlatlık verilen çocuklar da varlıklarını hatırlatmak için çalma gibi yolları tercih edebilirler.
Anne ve babanın tutumları da çocuklarda hırsızlık alışkanlığının gelişmesine neden olabilir. Baskıcı, mükemmeliyetçi, aşırı disiplinli veya aşırı serbest ebeveynlik tarzları, çocuğun duygusal ihtiyaçlarını karşılayamamasına ve dengesiz davranışlara yönelmesine sebep olabilir.
Ayrıca, maddi faktörler de çocuklardaki hırsızlık davranışlarının altında yatan nedenlerden biridir. Yetersiz harçlık veya maddi yetersizlik nedeniyle temel ihtiyaçlarını karşılayamayan çocuklar, çalma yoluyla eksikliklerini gidermeye çalışabilir. Bu nedenlerin yanı sıra, çocuğun arkadaş çevresi, medya etkisi, çevresel faktörler gibi diğer etkenler de hırsızlık davranışlarını etkileyebilir.
Çocuğun Çalma Alışkanlığı Ebeveynleri Tarafınca Nasıl Önlenir?
Çocuğun hırsızlık yapması ebeveynleri endişelendiren bir durumdur. Bu tür davranışlar genellikle daha derin sorunların belirtisi olabilir. Ebeveynler, çocuklarının neden hırsızlık yaptığını anlamak ve doğru yaklaşımı bulmak için çabalamalıdır. Çocuğunuzda çalma alışkanlığı var ise veya bundan şüpheleniyorsanız, öncelikle sakin kalarak durumu anlayıp çocuğunuzu doğru yönlendirmeye çalışmalısınız.
Çocuğunuzun neden hırsızlık yaptığını anlamaya çalışmak, ona yol göstermek için doğru bir adım olacaktır. Çalma eğiliminin arkasında yatan duygusal durumu mutlaka gözlemlemelisiniz.
Çocuğunuzun bakış açısını anlamaya çalışmak ve empati göstermek de oldukça önemlidir. Çocuğunuzun ihtiyaçlarına cevap veren bir tutum ile hırsızlık eyleminden onu uzaklaştırabilirsiniz.
Çocuğunuzun çalma eğiliminde altta yatan nedenler karmaşık bir hal aldıysa bir uzmandan yardım alabilirsiniz. Psikologlar ve psikoterapistler, çocuğunuzun duygusal ihtiyaçlarını gözeterek bu durumu netliğe kavuşturabilirler.
Çocuklarda Çalma Alışkanlığı Tedavileri
Çocuğun hırsızlık yapması ciddi bir davranış sorununa işaret edebilir ve bu soruna sağlıklı bir şekilde yaklaşmak önemlidir. Çalma alışkanlığını tedavi edebilmek için uzman desteği önemlidir. Açık ve dürüst iletişim kurulan aile ortamı tedavide olumlu sonuçlar almayı sağlayacaktır. Çocuğunuzun çalma eğilimi gösteren olumsuz davranışları karşısında empati ile yaklaşmak ve ona hırsızlık yapmanın beraberinde getireceği sorunları anlatmak tedavi için yol gösterici bir tutumdur.
Çocuklarda Görülen Çalma Alışkanlığına Karşı Ebeveyn Davranışları Nasıl Olmalıdır?
Ebeveynlerin çocukların çalma davranışlarına karşı tepkileri oldukça değişkendir. Kimi anne ve babalar sert bir üslup ve tavır takınırken, bazı aileler ise sakinlikle ve anlayışla yaklaşmayı tercih eder. Ebeveynlerin tutumları, çocukların yaşlarına uygun bir şekilde olmalıdır. Neyin çalmak, neyin ise almak olarak kabul edildiğini anlayabilecek düzeyde olan çocuklara, aileler çalmanın uygun olmayan bir davranış olduğunu açıklayarak öğretmelidir.
Çocuklarda Çalma Alışkanlığı Düzelmez ise Nelere Yol Açar?
Çocuklarda sürekli devam eden çalma alışkanlığı, ciddi sonuçlara yol açabilir. Bu tür davranışların düzeltilmemesi durumunda başkalarının duygularını ve haklarını anlamama veya önemsememe konusunda ciddi empati eksikliği doğurabilir. Sürekli çalma alışkanlığı gösteren çocuklar bir süre sonra çevresi ve arkadaşları tarafından dışlanabilir. Bu da çocuğun sosyal ilişkilerinde zayıflık veya tamamen kopukluk yaratabilir. Çalma alışkanlığı olan bir çocuk, diğer insanların güvenini kaybetme konusunda her zaman risk altındadır. İlerleyen yaşlarda arkadaşlık ilişkileri, aile ilişkileri ve gelecekteki iş ilişkileri üzerinde olumsuz etkiler görülebilir. Sürekli çalma davranışı gösteren bir çocuk, okul ortamında öğretmenler ve okul yönetimi ile ciddi sorunlar yaşayabilir. Çalma davranışı, hukuken de ciddi bir sorundur. Yasal sorunlara yol açabilen çalma davranışı, hırsızlık gibi suçlamalarla karşı karşıya bırakarak çocuğun psikolojisini etkileyebilir.
SSS
Çalma hastalığı nasıl geçer?
Kleptomani, çalma davranışının tekrarlayıcı ve kontrol edilemez bir şekilde gerçekleştiği bir davranış bozukluğudur. Bu hastalığın kesin nedeni tam olarak anlaşılamamıştır ve yeterli verilere dayanan spesifik bir ilaç tedavisi bulunmamaktadır. Ancak, bazı tedavi yaklaşımları belirli durumlarda yardımcı olabilir. Kleptomani tedavisinde antidepresanlar veya duygu durum düzenleyici ilaçlar kullanılabilir. İlaç tedavisinin yanı sıra, psikoterapi yöntemleri de tedavi sürecinde etkili olabilir. Bilişsel-davranışçı terapi veya davranış terapisi gibi yaklaşımlar, kişinin düşünce kalıplarını ve davranışlarını değiştirmesine yardımcı olabilir.
Kleptomani hastalığı kaç yaşında başlar?
Kleptomani hastalığı, bir diğer adıyla çalma hastalığı, tipik olarak çocukluk döneminde başladığı gözlemlenmiştir. 2-8 yaş arasında görülen kleptomani, dürtü kontrol bozukluğu olarak sınıflandırılır ve ilerleyerek gelişme gösterebilir.
Hırsızlık yapan çocuğa nasıl ceza verilir?
Küçük çocuğun hırsızlık yapması, cezai sorumluluk ile sonuçlanmayabilir. Eğer çocuk 12 yaşından küçük ise cezai yaptırımı çoğunlukla yoktur. 12-15 yaş aralığında ise işlediği hırsızlık eyleminin fiili anlamını ve sonuçlarını idrak edebilme becerisine göre yaptırımda bir indirim uygulanabilir veya cezasız yargılanabilir. 15-18 yaş arası çocuk ve ergenlere indirimli cezalar uygulanır. Genelde çocuk suçlular için ceza sistemi, onların fiziksel ve psikolojik gelişimini göz önünde bulundurarak daha hafif cezalar veya rehabilite edici yaklaşımlar içerir.