Kendine zarar verme davranışı, kişinin istemeden ya da bilinçli bir şekilde kendi bedenine zarar verme eylemidir. Bu zararlı davranış biçimi, genellikle kişinin ölme isteği taşımadığı ancak duygusal veya psikolojik sıkıntılarını ifade etme biçimi ya da rahatlamak amacıyla başvurduğu bir yöntem olarak ortaya çıkar. Kendine zarar verme davranışı, çocuk ve ergenlerde çeşitli psikiyatrik bozukluklarla ilişkilendirilir ve bazı durumlarda bu bozukluklarla birlikte görülebilir.
Çocukluklarda Kendine Zarar Verme Davranışı
Kendine zarar verme, kişinin bilinçli olarak kendine zarar verme eylemidir ve genellikle intihar niyeti taşımadan gerçekleşir. Bu davranış, duygusal sıkıntının bir ifadesi olarak ortaya çıkabilir. Özellikle ergenler arasında yaygın olan bir yöntem, kendine zarar verme amacıyla vücuduna kesikler atmak veya kesmektir. Bununla birlikte, kesikler dışında, bazı insanlar kendilerine zarar vermek için diğer yöntemleri tercih edebilirler. Bu yöntemler arasında kendini yakma veya ciltlerini kaşıyarak zedeleme bulunabilir.
Kendine zarar verme davranışı, kişinin duygusal acılarını veya içsel sıkıntılarını dışa vurmak için bir yol olarak kullanabilir. Bu tür davranışlar, genellikle psikolojik destek gerektiren ciddi bir sorunu işaret eder. Kendine zarar verme, altta yatan duygusal zorlukların bir sonucu olabilir ve bu zorluklarla başa çıkmak için terapi, danışmanlık ve destekleyici tedaviler gibi kaynaklardan faydalanmak kişiye yardımcı olabilir.
Çocuklarda Kendine Zarar Verdiği Nasıl Anlaşılır?
Çocuklar ve gençler arasında yaygın hale gelen ve aileleri endişelendiren bir durum olan kendine zarar verme davranışını anlamak her zaman kolay olmayabilir. Fiziksel olarak vücutta kesik veya yaralanmalar mevcut ise o durumlarda tespit etmek daha kolay hale gelir.
Kendine zarar vermek hastalık boyutuna geldiğinde çoğunlukla kol, bilek ve bacaklar gibi bölgelerin kesilmesi, çizik atılması, yakılması, kaşıyarak kanatılması, iğne ya da ataç gibi bir nesne ile vücuda derin zararlar verilmesi olarak ortaya çıkar. Bu durumda çocuğun veya ergenin kendine zarar verdiğini anlamak ve bu durumu erkenden fark etmek daha mümkün olabilir.
Çocuklarda Kendine Zarar Verme Nedenleri
Çocuk ve ergenlerde kendine zarar verme davranışının altında yatan pek çok psikolojik neden bulunmaktadır. Duygusal olarak acıya dayanamayan kişiliğe sahip olan çocuklar, kendilerine fiziksel zarar vererek acıyı somut bir şekilde ifade etmeye çalışabilirler.
Gençler arasında kendine zarar verme davranışı, genellikle öfke, kaygı, hayal kırıklığı gibi yoğun duygusal deneyimlerin ardından ortaya çıkabilir. Bu duygusal zorluklarla başa çıkmakta zorlandıklarında, kendine zarar verme eylemi bir tür kaçış veya rahatlama sağlayabilir. Bu davranış, duygularını kontrol etme veya düzenleme biçimi olarak kullanıldığından, bu kişiler kendilerini geçici bir rahatlama hissiyle doldurduklarını ifade edebilirler.
Ancak, önemli bir nokta şudur ki, kendine zarar verme davranışı uzun vadede sağlıksız bir başa çıkma mekanizmasıdır. Gençler, bu davranışı bir kez denemeye başladıklarında, kendilerini bu şekilde başa çıkmayı öğrenmiş gibi hissedebilirler. Bu nedenle, bu davranışın tekrarlanma olasılığı artar ve bir çözüm gibi algılanabilir.
Bazı gençler heyecan veya coşku yaratmak amacıyla kendilerine zarar verebilirler. Bu tür davranışlar genellikle akranları ile birlikte olduklarında ortaya çıkar ve bu eylemler sosyal bir boyut ekler.
Çocuklarda Kendine Zarar Verme Türleri
Kendine zarar verme ölçeği incelendiğinde temelde 4 tipik davranış bozukluğu ortaya çıkar. Bunlar;
- Kompulsif kendine zarar verme davranışları: Saç yolmak, tırnak yemek, deriyi çimdikleyerek kanatmaya çalışma vb. gibi
- Psikotik kendine zarar verme davranışları: Göz çıkarmak, organ kesmek vb. gibi
- Tipik kendine zarar verme davranışları: Kafa vurmak, kendine vurmak, dudak ısırmak vb. gibi
- Dürtüsel kendine zarar verme davranışları: Kendini kesmek, kendini yakmak vb. gibi
Kendine Zarar Veren Çocuğa Ebeveyn Yaklaşımı Nasıl Olmalı?
Çocuk ve ergenlerle iletişim kurmaya çalışırken kendine zarar verme takıntısı söz konusu ise öncelikle güven veren, anlayışlı bir tutum sergilemek gerekir. Kendini anlaşılamamış hisseden çocuk ve ergenlere karşı yargılayıcı bir tutum sergilemek, kendi yetersizlikleriyle başa çıkmaya çalışan bireylerin daha da zor bir durumla baş başa kalması demektir.
Kendine zarar verme durumunda aile içinde, sosyal ve okul çevresinde destek alabileceğini hisseden çocuklar yardım almayı kabul edecek ve tedavi için daha istekli olacaklardır.
Başkasına veya Çevresine Zarar Verme Alışkanlığı Olan Çocuklar
Çocuk ve ergenlerin ruh halleri oldukça değişkendir. Kendilerini regüle etmekte zorlanan çocuklar ve ergenler, zarar verici eylem ve davranışları ile duygusal dünyalarını yansıtıyor olabilirler. Kendine ve başkasına zarar verme eylemlerinde bulunan çocuklara karşı duygularını anlayan ve onları yok saymayan yaklaşımlar oldukça faydalı olacaktır.
4 yaş kendine zarar verme konusunda oldukça ciddi bir yaş grubudur. Bu gibi küçük yaş gruplarında ebeveynlerin öfkeye karşı edindiği tutum ve tepkileri, çocuklar için son derece önemlidir. Çocuğunuz öfke kontrolü sağlayamıyorsa bu duygu ile nasıl başa çıkabileceğini anlatmalı ve ona göstererek örnek olmalısınız.
Zarar verme alışkanlığı olan çocuklara karşı ani ve büyük tepkiler verilmemeli, sakin bir tutumla konuyu ele almalısınız. Bu tip zararlı alışkanlıklarda ebeveyn davranışları tedavide belirleyici rol olduğu için aşırı tepkilerden uzak durarak genel anlamda sorunun sağlıklı şekilde çözümlenmesine yardımcı olabilirsiniz.
Kendine Zarar Verme Alışkanlığı Olan Çocuklarda Eğitim ve Sosyal Hayat
Kendine zarar verme alışkanlığı, genellikle duygusal zorluklar, psikolojik sorunlar veya travmatik deneyimlerle ilişkilendirilen bir davranıştır. Bu alışkanlığı gösteren çocuklar için eğitim ve sosyal hayat açısından bazı zorluklar oluşabilir. Okulda çocuğunuzun öğrenme ve gelişme ihtiyaçlarına dikkat etmek önemlidir.
Aile üyeleri arasında iletişim açık tutulmalı, duygusal destek sağlanmalı ve çocuğun ihtiyaçlarını anlamaya çalışılmalıdır. Çocuğunuzun sosyal becerilerini geliştirmesi ve sağlıklı ilişkiler kurabilmesi önemlidir. Sosyal etkinliklere katılması teşvik edilmeli ve olumlu arkadaşlıklar kurmasına destek olunmalıdır.
Çocuklarda Kendine Zarar Verme Alışkanlığını Önlemek için Neler Yapmalı?
Kendine zarar verme alışkanlığı, çocuk ve ergenlerin hayatında ciddi bozukluklara yol açabilir. Kendine zarar verme alışkanlığını önlemek için zarar verme eylemlerinin yerini alabilecek becerilerin geliştirilmesi tedavinin temel amacıdır.
Kendine zarar verme alışkanlığı tedavisinde, çocukların kendi ihtiyaçları saptanmalı ve bu ihtiyaçları yararlı eylemlerle karşılamak için yollar bulunmalıdır. Problem çözebilme ve duygularını ifade edebilme becerisi kazandırmak, kendine zarar verme alışkanlığını yenmek için kilit anahtar roldür.
Kendine zarar verme alışkanlığı tedavisi için aile, terapi ve tedavi sürecine dahil edilmelidir. Çatışmaları azaltmak için aile ve çocuk arasında güçlü bir bağ kurulmalıdır. Kendine zarar verme eylemlerine eşlik eden psikolojik sorunlar da mutlaka tedavi edilmelidir. İlaç tedavisi, gerektiğinde eşlik eden diğer psikotik sorunlar için de kullanılabilir.
Çocuklarda Kendine Zarar Verme Alışkanlığı Kontrol Altına Alınmazsa Ne Gibi Sonuçlara Yol Açar?
Çocuklarda kendine zarar verme alışkanlığı ciddi bir endişe kaynağıdır ve ihmal edilmemelidir. Bu tür davranışlar genellikle altta yatan psikolojik, duygusal veya sosyal sorunların bir göstergesi olabilir. Kendine zarar verme alışkanlığının kontrol altına alınmaması, çeşitli olumsuz sonuçlara yol açabilir.
- Kendine zarar verme, ciddi fiziksel yaralanmalara neden olabilir. Kesikler, yanıklar, morluklar ve diğer cilt yaralanmaları yaygın sonuçlardır. Bu yaralanmalar enfeksiyon riskini artırabilir.
- Kendine zarar verme, kişinin kendine olan güvensizliğini artırabilir. Aynı zamanda duygusal olarak da zayıf bir kişiliğe bürünmesine neden olabilir. Bu davranış, depresyon, anksiyete ve diğer psikolojik sorunları kötüleştirebilir.
- Kendine zarar verme davranışları, çocuğun sosyal izolasyon yaşamasına neden olabilir. Diğer insanlardan uzaklaşma eğiliminde olan bir çocuk, arkadaşlarından ve ailesinden uzaklaşır ve kaçar.
- Kendine zarar verme davranışları, sosyal çevresi tarafından anlaşılmayabilir veya damgalanmasına yol açabilir. Bu da çocuğun daha fazla stres yaşamasına neden olabilir.
- Kendine zarar verme davranışları, çocuğun intihar riskini artırabilir. Bu nedenle bu tür davranışlara karşı ciddi bir yaklaşım gereklidir.
SSS
İnsan kendine neden fiziksel zarar verir?
Kendine zarar verme hali, genellikle yaşanan ruhsal sıkıntı ve buhranlar nedeniyle kötü duygu ve düşüncelerden kaçmak için tercih edilebilir. Ruhsal acılardan kurtulmak veya geçici olarak rahatlamak için bir birey kendine zarar verecek davranış ve eylemlerde bulanabilir.
Kendine zarar veren kişilik bozukluğu nedir?
Self mutilasyon olarak isimlendirilen kavram, kendine zarar verme eylemidir ve bir kişilik bozukluğudur. Kendine zarar verme kişilik bozukluğu hastalığı, hayal kırıklığı ve öfke gibi nedenlerle zarar verici hareketlerle bir dışavurum sergiler.